Để bắt đầu, tôi sẽ nói rằng có một quy luật bất thành văn trong ngôn ngữ học là hễ ai nghe giỏi thì cũng gần như có thể nói tốt và ngược lại. Chuẩn như Lê Duẩn. Tôi biết điều này nghe sẽ ngớ ngẩn nhưng quan trọng là bạn định nghĩa thế nào là “nghe giỏi.” Nếu bạn tưởng “nghe giỏi” ở đây ám chỉ khả năng nghe xong hiểu ngay mà không cần hỏi lại “repeat, please” thì hẳn bạn đã hiểu sai nhận định này rồi. Sai thế nào?

Công bằng mà nói, bạn nghe hiểu tốt thì bạn sẽ có thể đọc hiểu giỏi. Nhưng nếu bạn muốn nói giỏi đúng nghĩa thì bạn buộc phải có thể nghe và lặp lại được những gì bạn vừa nghe. Tôi khá chắc về điều này.

Nhớ hồi tôi còn đi học, vào tiết Listening, tôi không biết bạn sao chứ tôi thì cứ thầm ngưỡng mộ giáo viên tiếng Anh của mình, cô là người có thể nghe một phát ăn ngay, kiểu bấm cát-sét tạch phát là có thể lặp lại luôn được cả câu dài thoòng không sót chữ nào mà không cần phải nghe lại. Quá kinh khủng khiếp, phải không?

Câu hỏi là liệu thực tế tai người có thực sự đủ thính để nghe 100% số từ trong giao tiếp hàng ngày với tốc độ nói thực tế của người bản xứ không. Tôi nói luôn nhé, không.

Vậy bí mật của những người như cô giáo tôi hồi đó là gì? Là đoán. Phải, họ đoán cực xịn, đương nhiên không phải kiểu bạn hay đoán tỉ số Euro, họ đoán một cách chuyên nghiệp. Tôi nghĩ từ chuyên nghiệp là từ phù hợp ở đây. Và để đoán một cách chuyên nghiệp, lúc nghe, họ đã dùng một kỹ thuật mà hẳn bạn chưa bao giờ nghe đến, nghe theo cụm.

“Tui nghe thì hiểu hết đấy nhưng hài cái là nói lại không được!” Bạn có nghe nhiều nhiều những câu “hồ than thở” như này chưa? Tôi dạy Speaking nên nghe riết đến phát ngấy. Bản chất là do người ta có đeo vài cái máy trợ thính trước khi vào lớp hay do bạn bị lãng tai sớm? Không phải đâu, tai bạn chả có vấn đề gì cả, cái đó thì bạn có thể tin tôi. Tất cả chỉ là do bạn chưa biết nghe theo cụm thôi.
Vậy nghe theo cụm là cái quái gì mà nãy giờ tôi cứ nói quài???

Là bạn nghe một vài từ nhưng bạn loay hoay đoán ra được cả một cụm. Khi bạn quen rồi, thậm chí bạn có thể nghe một vài từ khóa để đoán cả một câu là chuyện hết sức bình thường.

Để chi? Nói vầy đi, khi bạn có thể nghe theo cụm, bạn sẽ có thể nghe và lặp lại được không phải 50%, không phải 75% mà là 100% số từ bạn vừa nghe. Đó là tiền đề để bạn có thể moi cũng câu đó ra dùng trong lúc nói lần tiếp theo bạn đi nhậu với một Peter hay một James nào đó ở ngoài đường.

Nhưng vì sao chúng ta thường nghe theo cụm dở ẹt? Vì nó thường không nằm trong chương trình dạy nghe. Nói cách khác, ta có được học bao giờ đâu mà giỏi. Cơ bản, chúng ta được tiếp xúc với hai kiểu nghe ở chương trình phổ thông: Điền vào chỗ trống và nghe hiểu nắm ý để trả lời đúng sai cho những câu hỏi bên dưới. Đúng là kỹ năng phía sau có giúp ta rất nhiều trong cuộc sống thực sau này nhưng, thành thật mà nói, vẫn còn quá xa vời để giúp ta nghe và nói được theo cụm. Không nghe được theo cụm cũng là lý do khiến bạn nói bị vấp liên tục hoặc thậm chí nhiều lúc là “tắt đài” không biết nói bằng lời một ý thế nào luôn. Có phải không?

Nói rộng ra, việc thực hành nói và nghe theo cụm vốn là bản chất của cả thế giới ngôn ngữ nói chung chứ không riêng gì tiếng Anh. Nó áp dụng cho cả ngôn ngữ lập trình và ngôn ngữ ký hiệu hay đại loại. Tiếng Việt cũng thế. Bình thường chúng ta nói rất, rất, rất nhanh (Do cơ chế tiết kiệm năng lượng tự động) và đồng nghĩa, hầu như mọi lúc, người kia thường chỉ bắt được những từ khóa quan trọng. Nhưng thế là đủ rồi. Đó gọi là nghe hiểu.

Nói đi thì cũng phải nói lại, một người bản xứ cơ bản khác chúng ta ở chỗ họ cũng nghe được vài từ khóa nhưng họ hoàn toàn có thể đoán ra phần còn lại bị thiếu. Nói tóm lại, bí mật để trở thành một người đoán giỏi có thể được tìm thấy ở ba điều sau:

1.Ngữ pháp tốt.
2.Biết nhiều thành ngữ / từ lóng và nhất là những cụm thông dụng người ta hay dùng trong văn nói.
3.Không có cái thứ ba.

Ô màu xanh là những gì tai họ thực sự nghe được, trông chả hơn gì bạn, phải không? Nhưng những gì họ nói ra lại trong ô màu vàng thì có vẻ rất khác với đáp án của bạn, dù bạn đã vô cùng tập trung. Đừng quên cốt lõi nằm ở việc đoán. Vấn đề là khi được hỏi, những người nghe tốt này sẽ luôn tưởng họ thật sự nghe được toàn bộ, từng chữ một, nên khi cho bạn lời khuyên, họ sẽ khuyến khích bạn phải khổ sở cố nghe cho ra từng chữ, theo đúng nghĩa đen, cứ như là đáng lẽ bạn đã có thể làm tốt hơn nhiều. Và đó là nơi thảm họa bắt đầu.

Rõ ràng, một nền tảng ngữ pháp tốt cùng với việc biết nhiều cụm từ đã giúp cho một người bản xứ đoán chắc phải đến gần 50% số lượng thông tin bị mất trong một thông điệp âm thanh. Tin hay không tùy, nhiều khi bạn mới nói mới nửa câu não họ đã tự động đoán nội dung của nửa còn lại.

Đương nhiên, não họ không đưa cho họ một đáp án cụ thể mà thay vào đó, những gì xuất hiện trong đầu họ là cái gì đó giống như cả một danh sách một mớ những đáp án nhiều khả năng nhất sẽ xảy ra. Tất cả diễn ra trong vùng vô thức.

Trong ví dụ trên, hẳn Morgan đã dễ dàng nhận ra 5 cụm từ quen thuộc sau:

Nếu bạn đã bõ công đọc đến đây thì hãy nhớ rằng, không như Beethoven hay Van Gogh, tai bạn chả có vấn đề gì cả và cũng không phải người ta nghe thần thánh hơn bạn, chỉ là họ biết nhiều cụm từ hơn mà thôi. Giờ bạn biết phải làm gì rồi đấy.

To begin with, I’m going to say there is an unwritten rule in linguistics that if one could be good at listening, then one could also be excellent at speaking and vice versa. It couldn’t be more true. I know it sounds quite silly but the important thing here is how you defined the word “good at listening.” If you thought “good at listening” would probably imply an ability that you can sort of grasp the main idea right away without having to say “repeat, please” after hearing something, then you must have misinterpreted this comment, how bad is it?

It’s fair to say, if you can do well in comprehensive listening, then you would be able to do well in comprehensive reading. But if you want, technically, to become excellent at speaking then you must be able to repeat exactly whatever you just heard. I’m pretty sure about this.

Back in my school days, in the Listening class, I don’t know about you but I did secretly admire my English teacher a lot, she was the one who could nail what she heard right off the bat, it was like pressing the pause button of the cassette player once and she could possibly recite the whole long-ass sentence without missing a single word. It was absolute savage, wasn’t it?

The question is whether or not, in practice, human ears could be sensitive enough to catch 100% of the numbers of the words in our everyday conversation with real speaking speed of the native speakers. Let me tell you upfront, no.

So, what is the secret of someone like my teacher back then? It is guessing. Yes, they take a guess extremely well, of course not the way you predict soccer game scores in Euro. They guess in a professional way. I think professional is the right word here. In order to take a professional guess, in listening, they are required to use a technique that you must not have never heard of, listening in phrases.

“I can get the general idea while listening but the funny thing is, I couldn’t repeat it after that!” Have you heard of tons of overwhelming complaints like this? I’ve been teaching speaking, so I run into this one quite a lot. Basically, the reason is those guys did put on a couple of hearing aids before entering the listening class or is it because you are suffering from premature hearing loss? No, it’s not, nothing is wrong with your ears, that you can take from me. It’s just because you haven’t yet practiced listening in phrases.

Then what the heck is listening in phrases to which I’ve been referring back and forth all this time???

It is when you can technically hear a few words but you can manage to guess the whole phrase. When you’ve got used to that, even a couple of keywords will help you figure out the whole sentence, which is perfectly normal.

For what? Let me put it this way, when you can actually listen in phrases, you would be capable of listening and repeating not 50%, not 75% but 100% of the number of words you just listened to. That would be the premise for the idea that you could recall that very sentence and literally put it in your saying the next time you have a drink with a random Peter or a James in the street.

But why do we usually listen in phrases so terribly? Because it is normally taken out from the listening syllabus. In other words, we couldn’t nail this skill just because we have never ever learned about it. Fundamentally, we all would have dealt with 2 styles of listening exercises in secular education: Filling the blank and listening comprehension in order to grasp the general idea to answer all the following questions. It’s true that the latter skill will do us a lot of favors in the real life later on but, to be honest, it’s nowhere near helpful enough to make us listen and speak in phrases. Being unable to listen in phrases was also the reason why you have kept stumbling over your words or even, once in a while, you have been left absolutely speechless in front of an idea. Am I right?

For a wider perspective, the practice of listening and speaking in phrases is the essence of the whole world of linguistics in general, not for English only. It does apply to the programming language as well as sign language and the like. Vietnamese is no different. Normally we talk very, very, very fast (due to the automatic energy-saving mechanism), which means, for the most part, the listeners could only catch a few keywords. That is enough. It is also called comprehensive listening.

With that being said, the basic difference between a native speaker and one of us lies in the fact that they’ve got an amazing ability to figure out all the missing words that they couldn’t catch earlier. To sum it up, the secret to become a good guesser could be found in the 3 following things:

1.Good grammar.
2.Know a lot of idioms / slang words and especially those common phrases used frequently in spoken language.
3.There is no No.3.

The blue box contains whatever your ears could make out technically, looks not better than you, right? But what they repeat after that in the yellow box could be a lot different from your answer despite the fact that you did try to stay focused all the time. Don’t forget that guessing is the name of the game. The thing is when being asked, these great listeners would always assume that they could literally hear the whole thing, word by word, then when giving you a piece of advice, they would rather encourage you to try to figure out every single word, in a miserable way, as if you could have possibly done that much better and that was where the shitshow began.

Obviously, a solid grammatical foundation along with knowing quite a lot of phrases must have played a vital role to help a native speaker guess up to 50% of the amount of missing information in an audio message. Believe it or not, very often when you just give them a half of the sentence, their brain has automatically started to guess the content of the other half.

Of course, their brain wouldn’t give them a specific answer. Rather, what pops into their mind would be something like a whole list of all the options that are most likely to happen. Everything takes place in the zone of unconsciousness.

In the example above, Morgan must have easily figured out 5 familiar phrases as below:

If you have read this far, then please bear in mind that unlike Beethoven or Van Gogh, your ears are totally fine and those good listeners do not catch the sound miraculously better than you either. They just know more phrases. Now you know what you’re supposed to do.